حكومت شوروى ارمنستان ، دست‌نشاندهء دولت مسكو مىباشند . بلشويك‌هاى ارمنستان مطيع سرنيزه‌ها و تبرهاى مسكو بوده ، آن را پرستش مىنمايند . » 11 [ تصوير ] يكى از زنان آواره ارمنى در زمان جنگ * اعتراض رسمى ايران به وجود دفاتر پستى انگليس در ايران « ذكاء الدوله » وزيرمختار و ايلچى مخصوص دولت ايران در سوئيس و همچنين نماينده دوم ايران در جامعه ملل اعتراض رسمى دولت ايران به وجود دفاتر پستى انگليس در اهواز ، عبادان ( آبادان ) و محمره ( خرمشهر ) را به اداره پستى بين المللى در برن 12 و همچنين به رئيس دار الانشاء 13 جامعه ملل در ژنو اعلام كرد . « ذكاء الدوله » با بيان اينكه ، وجود و عمليات پستى اين ادارات پستى مخالف حقوق بين المللى است ، اقدامات دولت انگليس را ناقض تماميت و استقلال ارضى و ادارى ايران ذكر كرد . 14

--> ( 1 ) . متن اعلان مزبور به شرح ذيل است : « اطلاعا تذكر داده مىشود كه آتاشه ميليترهاى دول متحابه مقيم تهران هروقت مايل باشند مىتوانند براى ملاحظه و معاينه قسمت‌هاى نظامى اعم از مواقع مانور و غيره بدون هيچگونه تعرض و ممانعتى حضور به هم رسانيده تماشا نمايند و مزاحمتى براى هيچيك از آنها متصور نيست . » ( 2 ) . روزنامه ايران ، 17 / 9 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . روابط سياسى ايران و آمريكا ، ص 279 . ( 4 ) . اين پيشنهاد هنگامى مطرح شد كه نمايندگان شركت نفتى آمريكايى ديگرى به نام سينكلر به ايران آمدند و آب را بيشتر گل‌آلود كردند . اينان ظاهرا خبر نداشتند كه مجلس ايران امتياز نفت شمال را به استاندارد اويل داده است . ( م ) . ( 5 ) . سينكلر اويل بعدها با شركت آركو ( Arco ) ادغام شد . ( م ) ( 6 ) . Department of State , 891 / 6363 , Oil / 64 , Engert to Sectetary of State , 9 December 1921 . ( 7 ) . Department of State , 891 / 6363 , Oil / 73 , Sectetary of State to Engert , 20 December 1921 . ( 8 ) . تلگراف بديع الممالك از دره‌جز به وزير خارجه ، 18 / 9 / 1300 ، س 1300 ، ك 44 ، پ 27 ، ص 19 و 20 . ( 9 ) . تلگراف كارگزار تبريز به وزارت خارجه ، 18 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 42 ، ص 167 . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 17 / 9 / 1300 ، ص 2 . ( 11 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 63 ، پ 16 ، ص 4 . ( 12 ) . مراسله سفارت ايران در برن به وزير امور خارجه ، 25 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت امور خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 1 ، ص 63 . ( 13 ) . دار الانشاء : دفتر و دبيرخانه . ( 14 ) . مراسله امير ذكاء الدوله به رئيس دار الانشاء جامعه ملل 17 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ايران ، س 1300 ، ك 33 ، پ 1 ، ص 7 .